Hoe herken je een beroerte en wat moet je doen?

Een beroerte kan iedereen overkomen en ontstaat vaak plotseling. In zo’n situatie telt elke minuut. Hoe sneller je de signalen herkent en handelt, hoe groter de kans op herstel. In dit blog lees je wat een beroerte is, hoe je de symptomen herkent en wat je direct moet doen.

Wat is een beroerte?

Een beroerte is een verstoring van de bloedtoevoer naar de hersenen. Dit kan ontstaan doordat een bloedvat wordt afgesloten (herseninfarct) of scheurt (hersenbloeding). Hierdoor krijgt een deel van de hersenen geen zuurstof meer, wat kan leiden tot blijvende schade.

Een beroerte wordt ook wel een CVA genoemd, wat staat voor Cerebro Vasculair Accident.

Hoe herken je een beroerte?

Een beroerte ontstaat vaak plotseling. In veel gevallen zijn de symptomen duidelijk herkenbaar. De meest voorkomende signalen zijn:

• Een scheve mond (een mondhoek hangt naar beneden)
• Verwarde of onduidelijke spraak
• Krachtsverlies of verlamming in een arm of been

Je kunt de symptomen onthouden door het volgende ezelsbruggetje van de hartstichting: Mond, spraak, arm. Beroerte alarm.

Herken je één of meerdere van deze signalen? Bel dan direct 112.

De FAST-test: zo herken je snel een beroerte

Met de FAST-test kun je snel controleren of iemand mogelijk een beroerte heeft:

Face (gezicht)

Vraag de persoon om te lachen. Let op of de mond scheef staat of een mondhoek naar beneden hangt.

Arm (arm)

Vraag de persoon om beide armen omhoog te houden. Let op of één arm wegzakt of niet goed mee omhoog komt.

Speech (spraak)

Laat de persoon een zin uitspreken. Let op of dit onduidelijk, verward of moeilijk gaat.

Time (tijd)

Herken je één van deze signalen? Bel dan direct 112. Probeer daarnaast vast te stellen hoe laat de klachten zijn begonnen. Dit is belangrijke informatie voor de hulpdiensten en verdere behandeling.

Andere mogelijke symptomen van een beroerte

Naast de bekende signalen kunnen ook andere klachten optreden. Deze ontstaan vaak plotseling en kunnen wijzen op een beroerte:

• Plotseling verlies van zicht of wazig zien, aan één of beide ogen
• Duizeligheid of problemen met evenwicht en coördinatie
• Gevoelloosheid of tintelingen in gezicht, arm of been (vaak aan één kant van het lichaam)
• Moeite met spreken of begrijpen wat iemand zegt
• Hevige, plotselinge hoofdpijn zonder duidelijke oorzaak
• Misselijkheid of braken (met name bij een hersenbloeding)

Niet alle symptomen komen tegelijk voor. Soms is slechts één signaal zichtbaar. Juist daarom is het belangrijk om alert te zijn op plotselinge veranderingen in gedrag, spraak of beweging.

Wat moet je doen bij een beroerte?

Denk je dat iemand een beroerte heeft? Handel dan direct:

1. Bel onmiddellijk 112
   Wacht niet af, ook niet als de klachten weer verdwijnen. Snelle medische hulp is essentieel.
   
2. Stel vast wanneer de klachten zijn begonnen
   Probeer te achterhalen hoe laat de eerste symptomen optraden. Deze informatie is belangrijk voor de behandeling.
   
3. Stel het slachtoffer gerust
   Blijf bij de persoon en zorg voor rust. Laat het slachtoffer zitten of liggen in een comfortabele houding.
   
4. Controleer de ademhaling
   Controleer of het slachtoffer normaal ademt. Verandert de situatie? Wees alert.
   
5. Laat het slachtoffer niets eten of drinken
   Door mogelijke slikproblemen kan dit gevaarlijk zijn.

Belangrijke aandachtspunten

Bij een beroerte is snel handelen van levensbelang. Wacht nooit af of klachten vanzelf overgaan, ook niet als ze maar kort aanwezig zijn. Zelfs tijdelijke klachten kunnen wijzen op een TIA (een ‘mini-beroerte’) en zijn een belangrijk waarschuwingssignaal. Bel bij twijfel dan ook altijd 112.

Probeer het slachtoffer in de tussentijd zo min mogelijk te verplaatsen en houd de situatie rustig totdat hulpdiensten arriveren.

Weet wat je moet doen in een noodsituatie

Wil je leren hoe je een beroerte herkent en hoe je in zo’n situatie handelt? Tijdens een EHBO-cursus van AREHBO leer je hoe je snel de juiste signalen herkent en wat je moet doen in acute medische situaties.

Schrijf je in voor een EHBO-cursus en vergroot je vaardigheden in levensreddend handelen.

Veelgestelde vragen

Wat is het verschil tussen een beroerte en een TIA?

Een TIA (Transient Ischemic Attack) is eigenlijk een ‘waarschuwingsberoerte’. De symptomen zijn hetzelfde als bij een beroerte, maar ze trekken binnen enkele minuten tot uren weer volledig weg. Hoewel de schade tijdelijk lijkt, is een TIA vaak een voorbode van een zwaardere beroerte. Neem een TIA daarom net zo serieus als een beroerte en bel altijd direct 112.

Moet ik 112 bellen als de symptomen na een paar minuten alweer over zijn?

Ja, absoluut. Zelfs als de scheve mond wegtrekt of de persoon weer normaal kan praten, moet er direct medisch onderzoek plaatsvinden. Het risico op een volledige beroerte in de uren na de eerste signalen is zeer groot. Alleen een arts in het ziekenhuis kan bepalen wat de oorzaak was en verdere schade voorkomen.

Mag ik het slachtoffer zelf naar het ziekenhuis rijden?

Nee, bel altijd 112. De ambulancebroeders kunnen onderweg al beginnen met de eerste controles en het ziekenhuis voorbereiden op de komst van het slachtoffer. Bovendien rijdt de ambulance naar het ziekenhuis dat op dat moment de juiste specialisten (neurologen) en apparatuur beschikbaar heeft voor een beroertebehandeling.

Waarom mag het slachtoffer niets eten of drinken?

Bij een beroerte kunnen de hersenfuncties die het slikken aansturen beschadigd zijn. Dit is niet altijd van buitenaf te zien. Als het slachtoffer iets drinkt of eet, is de kans op verslikken of verstikking groot. Geef daarom ook geen medicijnen, zoals aspirine, tenzij de ambulancebroeders hier specifiek om vragen.

Kan een beroerte ook voorkomen bij jonge mensen?

Ja, hoewel de kans toeneemt met de leeftijd, kan een beroerte op elke leeftijd voorkomen. Ook bij twintigers, dertigers of zelfs kinderen kan een bloedvat in de hersenen verstopt raken of knappen. Gebruik daarom de FAST-test bij iedereen die plotseling vreemd gedrag vertoont, ongeacht de leeftijd.

Wat moet ik doen als de persoon weigert dat ik 112 bel?

Door de hersenbeschadiging beseffen slachtoffers van een beroerte vaak niet dat er iets mis is (dit heet anosognosie). Ze kunnen verward zijn of volhouden dat het wel gaat. Vertrouw in dit geval op je eigen waarneming. Zie je signalen van de FAST-test? Bel dan 112, ook tegen de wil van het slachtoffer in. Elke minuut telt voor het herstel.