Hoe werkt een AED en hoe gebruik je deze?

Bij een hartstilstand is snel handelen van levensbelang. Naast reanimeren kan een AED het verschil maken tussen leven en dood. Maar hoe werkt een AED precies en wat moet je doen als je er één gebruikt? In dit blog lees je hoe een AED werkt, wanneer je deze inzet en hoe je hem veilig gebruikt.

Wat is een AED?

Een AED (Automatische Externe Defibrillator) is een draagbaar apparaat dat wordt gebruikt bij een hartstilstand. Het apparaat is speciaal ontwikkeld om eerste hulpverleners te ondersteunen bij het redden van levens. Je vindt AED’s op steeds meer openbare plekken en ze zijn zo ontworpen dat ook mensen zonder medische kennis ze kunnen gebruiken.

Wanneer gebruik je een AED?

Je gebruikt een AED bij een persoon die:

• Bewusteloos is
• Niet normaal ademt (bijvoorbeeld niet ademt of alleen naar lucht hapt)

Dit zijn signalen van een mogelijke hartstilstand. Twijfel je of de ademhaling normaal is? Ga dan altijd uit van het ergste scenario en handel alsof er sprake is van een hartstilstand. Start direct met reanimeren en gebruik zo snel mogelijk een AED als deze beschikbaar is.

Hoe werkt een AED?

Een AED analyseert het hartritme van een slachtoffer en bepaalt of er sprake is van een levensgevaarlijke hartritmestoornis. In dat geval kan het apparaat een elektrische schok toedienen om het hart weer in een normaal ritme te krijgen.

De AED bepaalt zelf of een schok nodig is. Is dit niet het geval, dan geeft het apparaat geen schok en word je begeleid om door te gaan met reanimeren. Tijdens het gebruik geeft de AED duidelijke gesproken instructies, zodat je stap voor stap weet wat je moet doen.

Hoe gebruik je een AED?

Volg altijd de gesproken instructies van de AED. In de basis gebruik je een AED als volgt:

1. Zet de AED aan
   Open de AED en zet het apparaat aan. De meeste AED’s starten automatisch zodra je deze opent.
   
2. Ontbloot de borstkas
   Zorg dat de borst van het slachtoffer vrij is van kleding, zodat je de elektroden goed kunt plaatsen.
   
3. Bevestig de elektroden
   Plak de elektroden op de borst zoals aangegeven op de afbeeldingen op de AED:
   – Eén elektrode rechtsboven op de borst
   – Eén elektrode linksonder, onder de oksel
   
4. Laat de AED analyseren
   Zorg dat niemand het slachtoffer aanraakt terwijl de AED het hartritme analyseert.
   
5. Dien een schok toe (indien nodig)
   Geeft de AED aan dat een schok nodig is? Zorg dat niemand het slachtoffer aanraakt en druk op de schokknop (of de AED doet dit automatisch).
   
6. Ga door met reanimeren
   Na de schok (of als er geen schok nodig is), ga je direct door met reanimeren.

Waar kun je een AED vinden?

AED’s hangen op steeds meer openbare en toegankelijke plekken, zoals sportverenigingen, bedrijfsgebouwen, winkelcentra, stations en scholen. Ook in veel woonwijken zijn AED’s aanwezig die 24/7 beschikbaar zijn.

Weet je niet waar de dichtstbijzijnde AED hangt, dan kun je dit eenvoudig opzoeken via apps en websites zoals HartslagNu. Het is daarnaast goed om te weten waar AED’s zich bij jou in de buurt bevinden, zodat je in een noodsituatie direct weet waar je naartoe kunt.

Bekijk hier een overzicht van alle beschikbare AED’s in jouw omgeving.

Waar moet je op letten bij het gebruik van een AED?

Het gebruik van een AED is veilig, maar er zijn een aantal belangrijke aandachtspunten:

• Zorg dat niemand het slachtoffer aanraakt tijdens de analyse en schok
• Gebruik de AED zo snel mogelijk, maar onderbreek reanimatie zo kort mogelijk
• Verplaats het slachtoffer alleen als dat noodzakelijk is
• Volg altijd de gesproken instructies van de AED
• Gebruik een AED ook bij twijfel. Het apparaat bepaalt zelf of een schok nodig is

Wat als er geen AED beschikbaar is?

Is er geen AED in de buurt? Blijf dan continu reanimeren totdat hulpdiensten arriveren. Reanimatie zonder AED is altijd beter dan niets doen.

Weet wat je moet doen in een noodsituatie

Wil je leren hoe je een AED gebruikt en hoe je moet handelen bij een hartstilstand? Tijdens een reanimatie- en AED-cursus van AREHBO leer je stap voor stap hoe je een AED veilig gebruikt en hoe je effectief reanimeert.

Schrijf je in voor een reanimatie- en AED-cursus en vergroot je vaardigheden in levensreddend handelen.

Veelgestelde vragen over de AED

Mag ik een AED gebruiken als ik geen cursus heb gevolgd?

Ja, dat mag en dat kan. Een AED is zo ontworpen dat iedereen het apparaat kan bedienen. Zodra je de AED aanzet, vertelt een stem je precies wat je moet doen. Hoewel een cursus je meer zelfvertrouwen en snelheid geeft, is het ontbreken van een certificaat nooit een reden om de AED niet te gebruiken.

Kan ik per ongeluk een schok geven aan iemand die dat niet nodig heeft?

Nee, dat is onmogelijk. De AED analyseert zelf het hartritme van het slachtoffer. Alleen als er sprake is van een specifieke ritmestoornis (zoals ventrikelfibrilleren), geeft het apparaat toestemming om te schokken. Als er geen schok nodig is, zal de AED dit aangeven en weigeren te vuren, zelfs als je op de knop drukt.

Kan ik een AED gebruiken in de regen of op een natte ondergrond?

Ja, maar met voorzorgsmaatregelen. Probeer het slachtoffer (indien mogelijk) naar een droge plek te verplaatsen. Is dat niet mogelijk, zorg dan dat de borstkas van het slachtoffer goed wordt drooggezwaaid voordat je de elektroden plakt. Zorg er ook voor dat niemand (inclusief jijzelf) het slachtoffer aanraakt op het moment dat de schok wordt toegediend.

Wat moet ik doen als het slachtoffer veel borsthaar heeft?

Voor een goede werking moeten de elektroden direct contact maken met de huid. Bij een zeer behaarde borstkas kunnen de stickers niet goed hechten. In de meeste AED-tassen zit een noodsetje met een scheermesje. Scheer de plekken waar de elektroden moeten komen snel kaal voordat je ze opplakt.

Mag ik een AED gebruiken bij iemand met een pacemaker?

Ja, dat kan. Een pacemaker is vaak herkenbaar als een verdikking onder de huid, meestal bij het linker- of rechtersleutelbeen. Plak de elektrode van de AED niet direct bovenop de pacemaker, maar probeer er minimaal enkele centimeters naast te blijven. De AED zal verder gewoon zijn werk doen.

Kan een AED ook bij kinderen worden gebruikt?

Ja, maar bij kinderen tot 8 jaar (of lichter dan 25 kg) gebruik je bij voorkeur speciale kinderelektroden. Deze verlagen de energie van de schok. Zijn deze niet aanwezig? Gebruik dan de gewone elektroden voor volwassenen. In dat geval plak je vaak één elektrode midden op de borst en één midden op de rug om te voorkomen dat ze elkaar raken.