Terug naar alle blogs

Wat te doen bij een epileptische aanval

Geplaatst op: 11 september 2026
Leestijd: 6 minuten

Een epileptische aanval kan plotseling ontstaan en er heftig uitzien. Soms verliest iemand het bewustzijn en begint het lichaam te verstijven of te schokken. In dit geval is het belangrijk om direct 112 te bellen!

In andere gevallen is iemand vooral afwezig of verward. Als omstander is het belangrijk dat je rustig blijft en zorgt dat de persoon zich niet kan bezeren. Houd daarnaast bij hoe lang de aanval duurt en blijf in de buurt totdat de persoon weer goed aanspreekbaar is.

Wat moet je direct doen bij een epileptische aanval?

Zie je iemand een epileptische aanval krijgen? Volg dan deze stappen:

  1. Blijf rustig en houd de tijd bij
    Kijk hoe laat de aanval begint en blijf bij de persoon. De duur van de aanval is belangrijk om te bepalen of medische hulp nodig is

    Let op: Bij een grote aanval met verstijven en schokken (tonisch-clonische aanval) bel je eerst 112 en houd je daarna pas de tijd bij wanneer de aanval is begonnen.

  2. Maak de omgeving veilig
    Verwijder harde, scherpe of hete voorwerpen waaraan de persoon zich kan bezeren. Geef voldoende ruimte en houd omstanders op afstand.

  3. Bescherm het hoofd
    Leg een opgevouwen jas, handdoek of ander zacht voorwerp onder het hoofd. Maak knellende kleding rond de hals los en verwijder zo nodig een bril.

  4. Houd de bewegingen niet tegen
    Houd armen en benen niet vast en probeer de bewegingen niet te stoppen. Hierdoor kunnen juist verwondingen ontstaan.

  5. Stop niets in de mond
    Doe geen vingers, lepel, doek of ander voorwerp tussen de tanden. Iemand kan de tong niet inslikken tijdens een epileptische aanval.

  6. Controleer de persoon zodra de schokken stoppen
    Controleer of de persoon normaal ademt. Is die nog niet aanspreekbaar, maar is de ademhaling normaal? Leg de persoon dan in de stabiele zijligging zodat de luchtweg vrij blijft.

  7. Blijf bij de persoon tijdens het herstel
    Geef de persoon tijd om bij te komen en blijf in de buurt totdat die weer goed aanspreekbaar is. Na een aanval kan iemand nog enige tijd moe, slaperig of verward zijn.

Blijf bij de persoon totdat die weer goed aanspreekbaar is. Na een aanval kan iemand nog geruime tijd verward, moe of slaperig zijn.

Hoe herken je een epileptische aanval?

Niet iedere epileptische aanval ziet er hetzelfde uit. De verschijnselen hangen af van het deel van de hersenen waarin de aanval begint.

Aanval met verstijven en schokken (tonisch-clonische aanval)

Bij een tonisch-clonische aanval verliest iemand meestal plotseling het bewustzijn. Het lichaam verstijft eerst en begint daarna te schokken. De persoon kan op de tong bijten, urine verliezen of speeksel rond de mond krijgen. Na de schokken verslapt het lichaam en komt de persoon langzaam bij. Dit type aanval wordt ook wel een grote epileptische aanval genoemd.

Aanval met afwezig of verward gedrag (focale aanval)

Bij een focale aanval met verminderde gewaarwording is iemand niet volledig bewust van de omgeving. De persoon kan voor zich uit staren, rondlopen, geluiden maken of steeds dezelfde handeling herhalen. Aanspreken helpt meestal niet direct. Blijf in deze situatie rustig bij de persoon. Praat met een kalme stem en leid hem of haar voorzichtig weg van verkeer, trappen, machines of andere gevaren. Grijp de persoon niet plotseling vast. Dit kan de verwarring vergroten en een afwerende reactie veroorzaken.

Een absence duurt vaak maar enkele seconden. Iemand staart kort voor zich uit en gaat daarna verder met de bezigheid. Ingrijpen is meestal niet nodig.

Wanneer moet je 112 bellen?

Bel 112 bij een grote epileptische aanval (tonisch-clonische aanval).

Zorg ondertussen dat de persoon zich niet kan bezeren, houd de bewegingen niet tegen en stop niets in de mond. Bij een eerste kleine epileptische aanval neem je contact op met de huisarts of huisartsenpost voor een medische beoordeling.

Bel ook altijd 112 bij een epileptische aanval wanneer:

  • De aanval langer dan vijf minuten duurt
  • Meerdere aanvallen direct na elkaar volgen
  • De persoon tussendoor niet bij bewustzijn komt
  • De ademhaling na de aanval niet normaal is
  • De persoon ernstig gewond is geraakt
  • De aanval in het water plaatsvond
  • Het de eerste bekende aanval van de persoon is
  • Je niet weet of de persoon epilepsie heeft
  • De persoon na de aanval niet goed bijkomt
  • Je de situatie niet vertrouwt

Heeft iemand bekende epilepsie en is er een persoonlijk aanvalsprotocol aanwezig? Volg dan de afspraken uit dit protocol. Hierin staat meestal wanneer 112 moet worden gebeld en of noodmedicatie nodig is. Ademt de persoon na het stoppen van de schokken niet normaal? Bel direct 112, laat een AED halen en start met reanimeren.

Wanneer mag je noodmedicatie geven?

Sommige mensen met epilepsie hebben noodmedicatie om een langdurige aanval te stoppen. Dit kan bijvoorbeeld midazolamneusspray zijn. Dien deze medicatie alleen toe wanneer dit in een persoonlijk aanvalsprotocol staat en je hebt geleerd hoe je dit veilig doet. Gebruik nooit medicijnen van een ander en wijk niet af van de voorgeschreven dosis. Bel 112 wanneer de aanval na het toedienen van de noodmedicatie niet stopt of wanneer dit in het aanvalsprotocol staat.

Let op: Bij een grote aanval (tonisch-clonisch) belt je direct 112. Je wacht dus niet af of de noodmedicatie aanslaat.

Wat moet je niet doen tijdens een epileptische aanval?

Verkeerde hulp kan extra letsel veroorzaken. Vermijd daarom de volgende handelingen:

  • Houd de persoon niet stevig vast
  • Probeer de schokken niet te stoppen
  • Stop niets tussen de tanden
  • Geef geen eten, drinken of medicijnen via de mond
  • Verplaats de persoon niet, behalve bij direct gevaar
  • Probeer de persoon niet tijdens de aanval in de stabiele zijligging te leggen
  • Laat de persoon na de aanval niet direct alleen

Het idee dat iemand tijdens een aanval de tong kan inslikken klopt niet. Een voorwerp in de mond stoppen is juist gevaarlijk. De tanden kunnen beschadigen, het voorwerp kan afbreken en de hulpverlener kan worden gebeten.

Wat doe je na een epileptische aanval?

Na een aanval heeft iemand tijd nodig om te herstellen. Is de persoon nog niet aanspreekbaar, maar ademt die wel normaal? Leg hem of haar dan in de stabiele zijligging. Vertel rustig wat er is gebeurd zodra de persoon bijkomt en controleer op verwondingen aan het hoofd, de mond, armen en benen.

Laat de persoon pas weer eten of drinken wanneer die volledig wakker is en normaal kan slikken. Zorg dat hij of zij veilig thuiskomt en niet direct deelneemt aan het verkeer.

Probeer belangrijke informatie te onthouden of op te schrijven, zoals:

  • Het tijdstip waarop de aanval begon
  • De totale duur van de aanval
  • Welke lichaamsdelen verstijfden of schokten
  • Hoe de ademhaling eruitzag
  • Hoe snel de persoon weer reageerde
  • Of er verwondingen zijn ontstaan
  • Deze informatie kan later nuttig zijn voor een arts of ambulanceverpleegkundige.

Weet wat je moet doen bij een epileptische aanval

Bij een epileptische aanval is het belangrijk dat je weet wat je wel en niet moet doen. Tijdens een EHBO-cursus van AREHBO leer je hoe je rustig handelt, de omgeving veilig maakt en een slachtoffer na een aanval goed controleert.

Benieuwd naar de mogelijkheden? Bekijk dan ons volledige cursusaanbod!

EHBO-cursussen bekijken
Cornalie van AREHBO Cornalie

Heb je een vraag?

Ons team van ervaren specialisten helpt je graag verder. Neem contact op voor meer informatie over onze veiligheidscursussen of brandbeveiligingsdiensten, en ontvang snel een passend antwoord.